दाङको विस्तृत विकासको गुरु योजना बनाउने तयारी छ ।



दाङ जिल्लाको घोराही उपमहानगरपालिका वडा नं. १३ तुरुन्तपुरमा २०२८ सालमा जन्मिनुभएकी सावित्रा थापा नेपाल सरकारको उप सचिव हुनुहुन्छ । खरदारबाट जागिर शुरु गर्नुभएकी थापा विभिन्न जिम्मेवारी सफलताका साथ पुरा गर्दै उप सचिवसम्म पुग्नुभएको छ । अधिकांश सरकारी कार्यालयमा प्रमुखको भुमिकामा पुरुषहरु मात्रै हुने गरेकोमा थापा अपवाद हुनुहुन्छ । दाङ जिल्लामा जन्मिएर उप सचिवसम्म पुग्ने उहाँ पहिलो महिला हुनुहुन्छ । जिल्ला समन्वय समिति दाङको कार्यालय प्रमुख अर्थात जिल्ला समन्वय अधिकारीको जिम्मेवारीमा रहनुभएका सावित्रा सानासंग जागिरे जिवन र जिल्लाको समग्र विकासका लागि जिससले खेलिरहेको भूमिका लगायतका बिषयमा खेलेको भुमिकाका बारेमा  समाचारदाता विमला घर्तीले गरेको कुराकानी 

आरामै हुनुहुन्छ ?

हजुर आरामै छु ।

हिजोआज के काममा व्यस्त हुनुहुन्छ ?

हिजो आज विशेष गरी कार्यालयकै काममा व्यस्त हुने गरेकी छु । कार्यालयमा विभिन्न बैठक तथा छलफलमा सहभागि हुनुपर्छ । यस्तै विभिन्न योजनाका बारेमा छलफलमा सहभागि हुनुपर्छ । जिल्ला समन्वय समितिको कामनै समन्वय गर्ने हो । स्थानीय पालिका तथा सरोकारवालासंग आवश्यक समन्वयको काम हुने गरेका छन् । भने जिल्लामा चलिरहेको आर्थिक बर्षका लागि विकास निर्माणका कामहरु सुरु भएका छन् । त्यसमा समन्वय गर्नुपर्ने हुन्छ र ती कामहरु गर्देमा दैनिकी बित्ने गरेको छ ।

कार्यालयका काम भन्दा अरु कुनै काममा पनि व्यस्त हुनुन्छ ?

बिशेष गरी कार्यालयको काममा नै व्यस्त भइन्छ । खासगरी दिनभरनै कार्यालयमा खटिइएको हुन्छ । त्यस बाहेकका बिहान र साँझको समय हो । त्यो समयमा घरायसी काम हुन्छ । घरायसी काम पनि गर्नुपर्ने हुन्छ । यही नै हो ।

जिल्ला समन्वय समितिमा आउनका लागि मानिसहरुले मन गर्दैनन् भन्ने सुनिन्छ, तपाइँ कसरी आउनुभयो ?

होला । मानिसरुहको आ–आफनो विचार हो । आउन मन गर्ने र नगर्ने भन्ने कर्मचारीहरुको सोचाइँ होला, अथवा नहोला । तर म अलि भिन्न खाले छु । हामीलाई काम गर्नु छ र जहाँ बसेर जुन क्षेत्रमा भएर पनि काम गर्न गर्न सकिन्छ कि भनेर यहाँ आएको हुँ ।

कामको खासै चाप छैन् होला होइन ?

समन्वय समितिमा अन्य कार्यालय जस्तो बढी चाप त हुदैन । तर पनि काम प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष दुवै प्रकृतिका हुन्छन । यहाँ प्रत्यक्ष भन्दा पनि अप्रत्यक्ष रुपबाट बढी काम सम्पन्न गर्नुपर्ने हुन्छ । मानिसहरुले भने जस्तो फुर्सदिलो दैनिकी पनि छैन् । जिल्ला समन्वय समितिले जिल्लाको हरेक क्षेत्रको विकासका अतिबिधी हेर्नुपर्ने हुन्नछ । र स्थानिय तह, सरोकार वाला संग समन्वय गर्नुपर्ने हुन्छ । ती कामहरु दैनिक हुन्छन् ।

काम गर्नका लागि सहज वा असहज के कस्तो छ ?

काम गर्नलाई असहज भयो भन्ने स्थिति छैन् । अहिलेसम्म सहज रुपमै कामकाजहरु भैरहेका छन् । जिल्ला बासी, सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यालय, संघसंस्था, व्यक्ति लगाएत कार्यालयका कर्मचारी साथी तथा जनप्रतिनिधिहरुको सहयोगले काममा सहज भएको छ । सवैको साथ र सहयोगले अहिले सम्म काम गर्न लागि सहज भईरहेको छ ।

जिल्ला समन्वय समितिमा रहेर गर्नुपर्ने काम के रहेछ ?

कार्यालयको नामनै जिल्ला समन्वय समिति रहेको छ । यसले नै के गर्ने भन्ने प्रष्ट पारी सकेको छ । त्यसैले जिल्ला भित्र रेहेका कार्यालयहरु वीच समन्वय सहकार्य र दिशानिर्देश गर्ने जस्ता कामहरु गर्दछ । यही समन्वयकारी काम गर्नुपर्ने हुन्छ ।

व्यक्तिगत प्रसंग उठाउँ, एउटा महिला भएर काम गर्दा केही फरक पर्दाे रहेछ की ?

केही मानिसको सोचाईमा अझै पनि परिवर्तन आएको छैन की जस्तो मलाई लाग्छ । किनभने महिला मानिस कसरी काम गर्न सक्ला भन्ने जस्ता कुराहरु बाहिर सुन्नमा आउछ  । तर अहिलेसम्म काम गर्दा मलाई कुनै फरक परेको महशुस गरेको छैन ।

तपाई उप–सचिव सम्मको यात्रामा कसरी आइपुग्नुभयो ?

मैले जागिरको शुरुवात खरिदारबाट गरेको हुँ । जुन बेला मेरो जुन योग्यता तालिमहरु थियो । त्यसेै अनुसार मेरो पदोन्नती हुदै गएको हो । करिव १० बर्षको शाखा अधिकृतको कार्यसम्पादन संगसंगै मेरो शैक्षिक योग्यता, थाइल्याण्डको करिव एक महिनाको आइपिएस तालिम, स्टाप कलेजका तालिम, आदि इत्यादीले मेरो ०७४ सालमा उपसचिव पदमा पदोन्नती भएको हो । शुरुमा रोल्पा नगरपालिकाको प्रमुख प्रशासकिय अधिकृत भएर २ वर्षको कार्यकाल सकि यहाँ जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय दाङको समन्वय अधिकारीको रुपमा आएकी छु ।

महिला उप–सचिव र पुरुष उप –सचिवका बीचमा के फरक हुँदो रहेछ ? महिला भएका कारणले थप समस्या भोग्नुपरेको छ कि छैन् ?

अति महत्वपूर्ण प्रश्नको लागि धेरै धेरै धन्यबाद । हाम्रो समाजले नै महिला र पुरुष वीच विभेद गर्दै आएको छ । त्यसैले महिला माथि मानिसको हेर्ने दृष्टि पनि फरक देखिन्छ । यसलाई मैले जनचेतनाको कमी भएको मान्दछु किन भने समय संग–संगै पहिलेको भन्दा अहिले मानिसहरुको सोचमा केही परिवर्तन आएको जस्तो मलाई लाग्छ । यो रोग कार्यालयमा पनि छ । कार्यालय प्रमुख भनेपछि पुरुष हुन्छ भन्ने धेरैको मनमा बसेको छ । यो कुरा मैले भोगेको छु । सेवाग्राही कार्यालयमा आउदा कार्यालय प्रमुखको कोठामा आइ हाकिम कहाँ हुनुहुन्छ ? भनी सोध्नुहुन्छ । अर्को कुरा महिला भएपछि घरायसी थप जिम्मेवारी पनि वहन गर्नु पर्ने भएकोले जागिर खान पुरुषलाई जति सजिलो छ त्यति सजिलो चाहि महिलालाई छैन । घर, समाज ईष्टमित्र, अफिस सवैलाई मिलाएर जानुपर्ने हुन्छ ।

तपाई बिभिन्न कार्यालयमा बस्नुभयो, हुलाक, सडक, नगरपालिका, जिसस लगाएत बिभिन्न निकायमा काम गर्दा कुन काममा बढी रमाउने अवस्था आयो ?

मानिसको स्वभाव नै जहाँ बस्यो त्यही रमाउने हुन्छ । अर्को त्यहाँको बसाइ कस्तो बनाउने भन्नेमा केही हद आफ्नो हातमा पनि रहने गर्दछ । विभिन्न संगठनको आ आफ्नो प्रकृतिको काम हुन्छ । सायद जागिरको शुरुवाती हुलाकबाटै भएर होला मलाइ हुलाकबाट प्रदान गरिने सेवामुलक काम गर्न निकै रमाइलो लाग्थ्यो ।  


तपाई स्थानीय पनि हुनुन्छ । स्थानीय हुँदा काम गर्न गाह्रो वा सजिलो के हुँदो रहेछ ?

हो, मेरो माइती घर घोराही उपमहानगरपालिकाको १३ स्थित सेवार तुरुन्तपुरमा पर्छ भने कर्मघर बंगलाचुली ४ जुम्लेपानीमा पर्दछ । म स्थानीय भएकोले सबैसंग परिचित पनि छु । त्यसैले मैले सम्पादन गर्ने काममा सवैको साथ र सहयोग पाएकी छु । आजसम्म अप्ठेरोको महशुस परेको छैन 


जिससमा काम गर्दा तपाइले भोगेको अप्ठ्रो कस्तो छ ?

म २०७६ सालको फागुन मसान्तदेखि यस कार्यालयमा हाजिर भएको हुँ । त्यहाँ देखि हाल काम सम्पादन गरेको काम मध्ये नदीजन्य पदार्थ सम्वन्धी कामलाई अलि अप्ठेरो महशुस गरेको छु ।

जिससको कुरा गर्दा नदीजन्य काममा बढी अलमलाउनुभयो भन्ने आरोप लाग्ने गरेको छ । किन जिसस संग नदिजन्य पदार्थको कुरा जोडिन्छ ?

काम गर्दा कस्ले के भन्छ, के भन्दैन सबैको चित्त बुझाउन नसकिदो रहेछ । तर नदीजन्य पदार्थसंग जिल्ला समन्वय समिति चाँही जोडिएको छ । ढुंगा, गिटृी, बालुवा उत्खनन विक्री तथा व्यवस्थापन सम्वन्धी मापदण्ड, २०७७ मा नै जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख संयोजक रहेको नदीजन्य तथा खानीजन्य पदार्थको उत्खनन, संकलन र विक्री सम्वन्धी प्रक्रियाको अनुगमन गर्नका लागि एउटा जिल्ला अनुगमन समिति रहने व्यवस्था छ । यी कामहरु गर्दा चित्त बुझ्दैन् होला ।

फुर्सदको समयमा के काम गर्नुहुन्छ ?

फुुर्सदको समयलाई आफ्नो अध्ययन र घर परिवारलाई भनी छुट्याउंछु । आफुलाई अध्यन गर्न मन लागेका पुस्तकहरु पढ्छु । सधै जसो कार्यालयमा व्यवस्त भइन्छ । फुर्सदमा परिवार संग बस्ने, समय दिने गरेकी छु ।


 परिवारमा समय पाइएन भन्ने गुनासो आउँछ होला कसरी समय मिलाउनुभएको छ ?

सबैभन्दा पहिले त मलाइ जन्म दिने मेरो बुवा आमा र घर परिवार सवैले कुरा वुझिदिएर नै म यहाँसम्म आइपुगेको छु । तर म पनि कसैको छोरी, कसैको बुहारी, कसैको आमा चाँही हुँ । कहिले काँही त आउँछ नै । तर पनि साझ विहान, अथवा विदाको दिनमा परिवारलाई समय दिने गरेकी छु ।

जाँगिर खाँदा कस्तो सन्तुष्टी मिल्दो रहेछ ?

मैले अविवाहित हुँदा जागिरको शुरुवात गरेकी हुँ । जागिरको दौडानमा नै मेरो मागी विवाह भएको हो । त्यस समयमा मैले पढाईलाई पनि निरन्तरता दिइरहेको थिए । विवाह पछिका केही समयहरु निकै संघर्ष गरेर विताएकी छु । भन्छन नी कर्म गर फलको आश नगर भनेझै अहिले मेरो जीवनमा चरितार्थ भएको छ । र जागिरे जिवनमा सन्तुष्ट नै छु । समाज र राष्ट्रका लागि काम गर्न पाउदा खुसी लाग्छ ।

महिला कार्यालय प्रमुख हुँदा कसैले तपाइलाई कमजोर आँकेको कुनै घटना छ ?

म अलि कडा स्वभावको छु । लप्पन छप्पन पनि जान्दैन । सायद त्यही भएर हो की अझैसम्म त्यस्तो भोग्नु परेको छैन 

दाङ जिल्लाका पालिकाहरुको समन्वय गर्ने काम कस्तो रहेछ ?

जिल्ला भित्रका १० बटै पालिकाका प्रमुख, अध्यक्ष लगायत सम्पूर्ण जनप्रतिनिधीज्यूहरु एक आपसमा समन्वय र सहकार्य गरेर एकरुपताका साथ अगाडी वढी हरेक क्षेत्रबाट दाङ जिल्लालाई नमुनाको रुपमा चिनाउनु पर्छ भन्ने मान्यताका साथ अघि बढेको मैले पाएको छु । त्यसैले आ –आफ्नो पालिकाले गरेको कार्य सम्पादनको मासिक समिक्षा सवै पालिकाहरु प्रत्येक महिना प्रत्येक पालिकामा गई गर्नु पर्छ भन्ने कुरामा सहमती हुनुभएकोले समन्वय गर्ने काममा अप्ठेरो छैन ।

जिससले दाङ जिल्लाको विकासका लागि केही नयाँ योजना बनाएको छ कि ?

दाङ जिल्लाको समग्र विकासको मार्गचित्र तयार गर्न पालिकाहरुसंगको समन्वयमा विकासका सवालहरुमा बहस तथा योजना निर्माण गरी दाङको विस्तृत विकासको गुरु योजना बनाउने तयारी गरिरहेको छ ।

संचारको क्षेत्रले गरिदिए हुन्थ्यो भन्ने कुनै बिषय छ ? संचारले खेलेको भुमिकामा केही सुझव छ ?

संचार क्षेत्र भनेको समाजको ऐना हो । यसले समाजमा भईरहेको गतिविधिलाई छर्लङग पार्दछ । यस दाङ जिल्लाका सम्पूर्ण संचारकर्मी साथीहरुले अहिले सम्म जे काम गर्नु भएको छ त्यो साह्रै सह्रायिन छ । संचारकर्मीहरुकै कारणले पनि समाजमा ठूला ठुला घटनाहरु घट्न बाट रोकिएका छन् । दाङ जिल्लामा विशेष गरी नदीजन्य पदार्थको ठूलो समस्या देखेको छु । विगतका समयमा यसको समाधान गर्नमा संचारकर्मी साथीहरुको निकै ठूलो भूमिका रहेको थियो । त्यसको लागि धेरै धेरै धन्यवाद दिन चाहान्छु  र आगामी दिनमा पनि यस्तै साथ सहयोग मिल्ने छ भन्ने अपेक्षा गरेको छु ।

अन्त्यमा थप केही भन्नु छ ?

धन्यवाद । तपाइहरुले यहाँ सम्म आएर आफुलाई लागेको कुरा भन्ने मौका दिनुभयो ।



SHARE THIS